dulichvinhlong
MINH HƯƠNG HỘI QUÁN Ở VĨNH LONG - NƠI LƯU GIỮ NHIỀU TÀI LIỆU HÁN - NÔM GIÁ TRỊ
Thứ năm, 7/9/2017
Di tích Minh Hương Hội quán, tọa lạc tại khóm 1, phường 5, thành phố  Vĩnh Long, nằm bên bờ sông Cổ Chiên, hướng mặt ra vàm sông Long Hồ. 

 
Di tích lịch sử văn hóa Minh Hương Hội quán

Theo “Gia Định Thành Thông Chí” của Trịnh Hoài Đức, vào năm Kỷ Mùi 1679, trấn thủ Long Môn là Tổng binh Dương Ngạn Địch, phó tướng Hoàng Tiến và trấn thủ Cao Lôi Liêm là Tổng binh Trần Thắng Tài (Trần Thượng Xuyên), phó tướng Trần An Bình đem một đoàn dân, binh và người nhà hơn 3.000 người đi trên 80 chiến thuyền vượt biển đến Đà Nẵng đệ đơn xin chúa Nguyễn cho phép tỵ nạn. Chúa Nguyễn chấp nhận thỉnh cầu và cử người hộ tống đoàn trực chỉ về phương Nam.

Họ chia ra làm hai nhóm, Tổng Binh Dương Ngạn Địch đến Mỹ Tho lập Mỹ Tho Đại Phố, thuộc trấn Định Tường; Tổng Binh Trần Thượng Xuyên đến Biên Hòa lập Nông Nại Đại Phố. Họ dựng nên phố chợ, mua bán giao thương với người Tây Dương, Nhật Bản... Đó là thuở ban sơ của những người Minh Hương khi đến miền Nam  nước Việt.

Chúa Nguyễn đã đặt tên làng của người Hoa đến nhập cư sinh sống lập nghiệp ở đồng bằng sông Cửu Long là “làng Minh Hương”. Làng Minh Hương lúc đó mang ý nghĩa là “hương hỏa cho triều đại nhà Minh”. Đến thời vua Minh Mạng, để cho phù hợp ban giao với nhà Thanh, Minh Hương đã chuyển sang ý nghĩa là “làng của người Minh”.

Khoảng năm Nhâm Tý (1732) Chúa Nguyễn cho lập dinh Long Hồ và Châu Định Viễn. Số người Minh Hương sinh sống, làm ăn ở đây khá đông. Họ lập chợ Long Hồ, quy tụ thương thuyền tới lui tấp nập (chợ Long Hồ sau đổi tên là chợ Vĩnh Long –  tiền thân là chợ Vĩnh Long ngày nay). 

 Năm Thái Đức thứ 6 (1784) của triều đại Tây Sơn thì cộng đồng Minh Hương ở Vĩnh Thanh trấn có 33 đinh do Nghị Tử Trần Tấn Lộc và Sở Tri Trần Thành Công lo việc thu thuế. Việc thuế khóa sưu dịch đều trực thuộc thành Gia Định.

 Năm Gia Long thứ 4 (1805) tại thành Gia Định có một xã Minh Hương và bốn phân xã ở bốn trấn. Phân xã Minh Hương ở Vĩnh Thanh trấn chính thức ra đời. Ông Liêu Tấn Phụng làm xã trưởng xã Minh Hương đầu tiên tại trấn Vĩnh Thanh. Việc thuế khóa vẫn còn thuộc thành Gia Định.

 Năm Gia Long thứ 10 (1811), do đường xá xa xôi bất tiện trong việc nộp thuế và giao dịch hành chính nên ông Liêu Tấn Ngoạn cùng ông Trần Công Thái đệ đơn xin tách phân xã Minh Hương Vĩnh Thanh ra khỏi thành Gia Định và nhập vào trấn Vĩnh Thanh. Cũng trong năm này ông Lâm Hạc Sanh vận động xây dựng đình làng Minh Hương tại trấn Vĩnh Thanh.

Làng Minh Hương tồn tại dưới hình thức đặc biệt: là một tổ chức nửa xã thôn, nửa bang hội, trực thuộc trấn, dinh (sau này là trực thuộc tỉnh). Người Minh Hương có đầy đủ quyền sản xuất, kinh doanh, tạo sắm điền sản hệt người Việt Nam và có nghĩa vụ nộp thuế má đầy đủ cho Nhà nước. Đối với cộng đồng Minh Hương, họ còn có nghĩa vụ đóng góp theo qui chế riêng của cộng đồng. Ngoài ra người Minh Hương được hưởng nhiều quyền lợi như được học hành, mua bán, làm quan, đi lính như người Việt….

Minh Hương Hội Quán tại trấn Vĩnh Thanh là nơi sinh hoạt cộng đồng mang đậm truyền thống của thương nhân Trung Hoa. Hội quán đồng thời là cơ sở tín ngưỡng. Như ở Gia Định có Minh Hương Gia Thạnh, Biên Hòa có miếu Quan Đế, Hà Tiên có miếu Quan Công, Định Tường có miếu Quan Đế...

Lúc đầu Minh Hương hội quán ở Vĩnh Thanh thờ Phước Đức Chánh Thần, tương đương với Thành Hoàng Bổn Cảnh của người Việt. Ban đầu Hội quán có chức năng như đình làng của người Việt; được xây dựng bằng cây gỗ tre lá, đến năm Canh Thìn (1820) thì tháo dỡ để xây dựng lại quy mô và kiên cố bằng danh mộc, lợp ngói, nền lót gạch, ngoài kè đá.

  Năm Minh Mạng thứ 15 (1834), do ảnh hưởng của tín ngưỡng Thiên Hậu Thánh Mẫu nên Minh Hương hội quán đổi cách thờ tự. Thiên Hậu Thánh Mẫu được đưa lên thờ chính, phối tự cùng Phước Đức Chánh Thần và Chú Sanh Nương Nương.

Năm Thiệu Trị thứ 5 (1845), xã trưởng Minh Hương Vĩnh Long là Trương Ngọc Bạch (anh ruột bá Hộ Trương Ngọc Lang) vận động quyên góp làng Minh Hương xây thêm hội quán phía trước đền thờ. Hội quán này cũng là võ ca trong những ngày lễ hội.

 Năm Tự Đức thứ 8 (1855), bá Hộ Trương Ngọc Lang trùng tu chính điện Minh Hương Hội quán. Năm 1858, ông tiếp tục trùng tu lại đền thờ và hai năm sau ông dâng cúng bộ tượng Thiên Hậu Thánh Mẫu. Năm 1867, ông trùng tu lại võ ca.

Khi thực dân Pháp xâm chiếm lục tỉnh Nam Kỳ, chúng áp đặt bộ máy cai trị ngoại bang lên xứ sở này. Xã hội Nam kỳ vì thế có nhiều biến đổi sâu sắc. Cộng đồng Minh Hương cũng không nằm ngoài vòng ảnh hưởng. Trong đó, về mặt hành chánh các làng Minh Hương bị xóa sổ vào năm 1879, cư dân ở đâu phải nhập hộ khẩu vào địa phương đó. Các Hội quán Minh Hương vì vậy chỉ còn lại chức năng tín ngưỡng thuần túy. Đặc biệt trong giai đoạn này, cộng đồng người Minh Hương mà đứng đầu là ông Trương Ngọc Lang, có công rất lớn trong việc gìn giữ phần mộ của Gia Định Xử Sĩ Sùng Đức Võ Trường Toản, xây dựng Văn Thánh Miếu và Văn Xương Các tại Vĩnh Long.

Năm 1904, ông Trương Ngọc Lang mất, con gái ông là bà Trương Thị Loan đã trùng tu lại toàn bộ Minh Hương Hội Quán. Bà làm hội trưởng từ năm 1904 đến năm 1924. Trong giai đoạn này bà đã đóng góp nhiều tiền của để xây dựng miếu Công Thần, trùng tu Văn Thánh Miếu,...

Năm 2011 và năm 2015, bằng ngân sách tỉnh, nhà nước đầu tư tu bổ võ ca và nhà bếp.

Như vậy, qua quá trình hình thành, tồn tại và phát triển cho thấy di tích Minh Hương Hội Quán Vĩnh Long có nhiều thay đổi về hình thức lẫn nội dung thờ tự.  Sau đó, do nhu cầu của cộng đồng người Minh Hương nó trở thành hội quán. Trong thời gian này, Hội Quán Minh Hương đóng vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - văn hoá của cộng đồng người Minh Hương. Dần về sau do những biến chuyển của lịch sử, vai trò, vị trí về giao dịch kinh tế của Hội Quán Minh Hương Vĩnh Long cũng mờ nhạt dần. Thay vào đó, yếu tố tín ngưỡng dần thay thế. Vì vậy, Minh Hương Hội Quán chuyển thành nơi thờ tự Thiên Hậu Thánh Mẫu, Phước Đức Chánh Thần, Chú Sanh Nương Nương là chủ yếu. Vì những lý do như thế nên trong dân gian gọi di tích Minh Hương Hội Quán Vĩnh Long với nhiều tên khác nhau: đình Minh Hương, chùa Minh Hương, miếu Thiên Hậu, Hội Quán Minh Hương.

 Hiện nay Minh Hương Hội quán vẫn tồn tại trên nền xưa ở phường 5, thành phố Vĩnh Long. Trong di tích còn lưu giữ nhiều hiện vật quí. Bên cạnh những hiện vật tín ngưỡng lưu truyền nhiều đời, còn có hơn 3.000 trang tư liệu Hán – Nôm bằng giấy bạch (giấy bản), Việt ngữ, Pháp ngữ. Những trang tài liệu phản ánh đời sống sinh hoạt không những của riêng người Hoa mà còn của dân cư cả vùng có liên quan ở những ngày hội quán mới thành lập cho đến những năm gần đây.

Riêng tư liệu Hán – Nôm, phần lớn ghi chép mọi mặt đời sống, từ giao dịch hành chánh với trấn Vĩnh Thanh, giao dịch thương mại, mua bán đất đai, tập tục thờ cúng... đến giá cả các loại hàng hóa thông thường, họp hành, bầu cử... Đây là những tư liệu hết sức sống động và đáng tin cậy để nghiên cứu về cộng đồng người Minh Hương ở đất Nam Bộ và quá trình phát triển của vùng đất Vĩnh Long, mà đặc biệt là về lĩnh vực kinh tế ở thế kỷ thứ XIX.

Cũng ở trong di tích, còn tìm thấy nhiều hiện vật liên quan tới các nhân vật lịch sử gốc Minh Hương. Như bảng vàng của vua Thiệu Trị  tặng cho bà Liêu Thị Tánh danh hiệu “Trinh tiết khả phong”; bảng vàng “Lạc Quyên Nghĩa Môn” vua Khải Định ban cho gia đình ông Trương Ngọc Lang do có nhiều đóng góp về văn hóa xã hội như cải táng mộ cụ Võ Trường Toản từ Gia Định về Bến Tre, góp phần xây dựng Văn Thánh miếu, Công Thần miếu, chùa Long Phước....

Khối tư liệu tại Minh Hương hội quán Vĩnh Long có thể chia làm các loại như sau:

- Hai bản biên niên sử làng Minh Hương viết năm 1865.

- Hồ sơ hành chính gồm các loại công văn của chính quyền cấp trên như Vĩnh Thanh Trấn, Long Hồ Dinh, Vĩnh Long tỉnh gởi đến làng Minh Hương và bản lưu báo cáo của làng Minh Hương gởi lên cấp trên.

- Hồ sơ thu xuất của Minh Hương bổn xã.

- Hồ sơ của Văn Thánh Miếu Vĩnh Long.

Do tính cẩn thận, người xưa đã ghi lại mọi việc khá tỉ mỉ, đều đặn, liên tục từ lúc hình thành cộng đồng Minh Hương cho mãi tới những năm gần đây. Hơn 3.000 trang tư liệu này là những tài liệu có giá trị về nhiều mặt; nhưng do ghi chép bằng giấy, nên cần phải có một sự bảo quản đúng phương pháp khoa học nhằm kéo dài tuổi thọ.

Với việc khai thác các tư liệu còn lưu giữ tại di tích sẽ là cơ sở khoa học, lịch sử giúp các nhà nghiên cứu có được cái nhìn cụ thể và sâu hơn về các mặt kinh tế - văn hóa - xã hội của vùng đất Vĩnh Long xưa nói riêng và của cả Nam bộ nói chung.

Minh Hương Hội quán được Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long công nhận di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh (Quyết định số 1115/QĐ-UBND, ngày 07/7/2008).

 Minh Hương Hội quán tọa lạc ở phường 5, Thành phố Vĩnh Long, bên bờ sông Cổ Chiên, tại  vàm sông Long Hồ. Từ chợ Vĩnh Long theo đường 1/5 – 30/4 đến ngã tư Cầu Lầu, rẽ trái qua cầu Thiềng Đức, vừa xuống dốc cầu có ngã tư rẽ trái theo đường lộ nhựa hướng ra vàm sông Long Hồ, đi khoảng 1km gặp di tích nằm bên phải.
Khi đến vãn cảnh, chiêm bái Minh Hương Hội quán, đoàn khách tham quan có thể liên hệ trước với Ban quản lý di tích Minh Hương Hội quán theo số điện thoại Anh Thanh : 0943629839
Hàng năm, tại Minh Hương Hội quán có nhiều lễ cúng. Du khách đến tham quan, chiêm bái rất đông
- Ngày 19 - 20/3 âm lịch: cúng bà Thiên Hậu Thánh Mẫu.
 - Ngày 22 - 23/3 âm lịch: cúng bà Chú Sanh Nương Nương.
 - Ngày 16/8 âm lịch: cúng Phước Đức Chánh Thần.
Lưu ý: khách du lịch đến tham quan di tích cần chú ý trang phục lịch sự (quần hoặc váy dài quá gối, không nên mặc áo hở 2 dây); liên hệ với người hướng dẫn và thực hiện theo nội quy.


Tin, ảnh: Quốc Chiến

Các thông tin khác:
Hiển thị kết quả 1-20 (của 29)
Trang:1 - 2Trang đầu « Lùi · Tới » Trang cuối
Bản đồ du lịch

Hỗ trợ trực tuyến

Sáng: Từ 7:00 - 11:00 AM

Chiều: Từ 13:00 - 17:00 PM

Trung Tâm TTXT Du Lịch
Hotline: (0270) 3863764
Hỗ Trợ Thông Tin
Ms.Oanh: (0270) 3863764
Hỗ Trợ Thông Tin
Ms Trang: (0270) 3863764

 

Quảng cáo

Thông tin truy cập
User Online: 11
Lượt truy cập: 693.894
Truy cập tháng: 42.762
Truy cập tuần: 11.466
User IP: 54.234.228.185