dulichvinhlong
Làng nghề lư đồng giữa Sài Gòn
Thứ tư, 15/1/2014

Ở một đô thị hiện đại như TP.HCM, ít ai nghĩ tới có một làng nghề đúc lư đồng. Thế nhưng, giữa đô thị nhộn nhịp ấy vẫn hằng ngày chứng kiến sự gồng mình bám trụ của làng đúc lư đồng An Hội (P.12, Q. Gò Vấp). Trải qua bao thăng trầm khó khăn, có lúc tưởng chừng phải bỏ nghề nhưng những nghệ nhân vẫn quyết tâm gắn bó với nghề chỉ vì hai chữ “yêu nghề” và họ tiếp tục truyền dạy cho con cháu để những sản phẩm lư đồng truyền thống tiếp tục vươn xa trên thị trường. 

Mai một làng nghề

Tới thăm làng đúc lư đồng An Hội vào những ngày này mới cảm nhận được không khí khẩn trương, gấp gáp của những người thợ, nghệ nhân nơi đây. Cuối năm, thường là dịp các đơn đặt hàng dồn dập nên ai lấy đều phải tranh thủ từng phút, từng giờ truyền cảm hứng sáng tạo và cả một phần hồn của mình vào những chiếc lư đồng bóng loáng. Chính vì thế, cuộc gặp gỡ của tôi với các nghệ nhân nơi đây cũng trở nên vồn vã hơn.

Từng gắn bó suốt 50 năm với nghề đúc đồng, ông Trần Văn Thắng, một nghệ nhân cũng là chủ lò Hai Thắng cho biết, ông được truyền nghề từ người bác ruột là nghệ nhân Trần Văn Kỉnh. Thủa nhỏ, ông Kỉnh đã một mình khăn gói quả mướp tới khu vực Chợ Lớn để học nghề. Sau vài năm tay nghề khá vững ông chuyển về khu vực Gò Vấp mở lò riêng, truyền dạy cho các con, cháu trong nhà và những người làng muốn học nghề. Cũng từ đó, cái tên làng đúc lư đồng An Hội ra đời. Thời điểm ấy, làng nghề khá xôm tụ với trên 40 lò lúc nào cũng đỏ lửa nhưng nay đã mai một dần theo thời gian và tới thời điểm này chỉ còn có 5 lò hoạt động. Được biết, lúc sinh thời, ông Trần Văn Kỉnh đã truyền nghề cho nhiều người thân trong gia đình nhưng hiện chỉ còn duy nhất người con trai tên Ba Cồ, chủ lò Ba Cồ hoạt động, mấy lò khác là các cháu, anh em trong nhà. Còn nhiều lò đã nghỉ hoặc nhiều nghệ nhân đã phải bỏ nghề do trụ không nổi trước “cơn lốc” đô thị hóa mạnh mẽ quét qua TP.

Các sản phẩm đồng An Hội

Thị trường lư đồng chỉ sôi động vào những dịp Tết, còn ngày thường chỉ bán “lai rai”. Mỗi tháng, lò của ông Thắng sản xuất được 200 bộ lư đồng còn các lò khác nhiều nhất cũng chỉ đạt 300 bộ/lò. Hiện tại, thị trường lư đồng rất chậm do các lò lư đồng thủ công bị cạnh tranh với nhiều công ty sản xuất lư đồng bằng máy. Với ưu thế công nghệ, sản phẩm lư đồng được làm ra nhiều hơn nhưng theo các nghệ nhân, các loại lư đồng này ít giá trị thẩm mỹ, nghệ thuật. Càng nhìn lâu bộ lư truyền thống càng có hồn, bởi vì toàn bộ quy trình sản xuất chiếc lư đồng đều được làm bằng tay nên có sự khác biệt với các sản phẩm lư đồng được làm bằng máy của các công ty: Bộ lư truyền thống càng đánh càng sáng, còn bộ lư làm bằng máy càng đánh càng đen thui. Vì thế, khi họ đổ ra 100 bộ lư giống nhau như đúc còn với cách làm truyền thống, có thể là cùng một khuôn nhưng mỗi bộ lư lại có một dáng vẻ khác nhau vì nó được thổi hồn từ chính các nghệ nhân.

Bà Phạm Thị Liên, Quản lý lò đúc Ba Cồ tâm sự: “Để sản xuất được bộ lư đồng phải trải qua nhiều công đoạn: làm khuôn (bộ cốt), sành cốt, bịt sáp, bít đất; nung khuôn; nấu đồng đổ vào; làm nguội; hàn, chạm và khâu cuối cùng là đánh bóng. Thời gian để tạo ra một bộ lư đồng từ khi đổ khuôn đến thành phẩm mất ít nhất 20 ngày. Với giá bán (thấp nhất) khoảng 3 triệu đồng/1 bộ mà thị trường rất chậm nên thực sự theo nghề rất vất vả. Nghề này một năm chủ yếu làm trong 6 tháng, 6 tháng còn lại là mùa mưa ít hoạt động nhưng vẫn phải nuôi thợ để thợ làm khuôn cho tốt để kịp sản xuất bán vào dịp Tết. Làng nghề chỉ trông chờ được có dịp Tết, thị trường còn khởi sắc”.

Đối với nghề làm lư đồng mới nhìn tưởng đơn giản nhưng đi sâu vào lại rất phức tạp vì nó đòi hỏi sự tỉ mỉ nên việc tìm được người thợ giỏi nghề, quyết tâm gắn bó với nghề là rất khó. Bởi vì, để đào tạo được một người thợ từ lúc chưa biết gì về đồ đồng tới khi có thể làm được một vài khâu đơn giản ít nhất cũng phải mất 4 tháng, ai chậm thì mất 6 - 8 tháng. Nhiều người được các lò nhận vào đào tạo khi “cứng” nghề thì lại bỏ đi vì không chịu được cái nghề suốt ngày chỉ biết tới gõ, đục này. Thế nên, hầu hết tại các xưởng lúc nào cũng chỉ có khoảng trên dưới 10 thợ chính, khó có lò nào tìm được số thợ chính đông hơn vì rất khó.

Còn đó nỗi lo

Cùng với dòng chảy của thời gian, làng nghề lư đồng An Hội chứng kiến biết bao thăng trầm, khó khăn. Ngoài việc thường xuyên bị người dân “tố” việc sản xuất gây tiếng ồn và ô nhiễm khiến các cơ quan chức năng phải vào cuộc kiểm tra và xử phạt, các lò còn gặp khó khăn với câu chuyện tăng thuế. Mấy năm trước, mức thuế khoán chỉ có vài trăm/tháng còn giờ đây thuế khoán đã tăng lên 1,4 triệu đồng/tháng, cộng với thuế môn bài 1 triệu đồng/năm, rồi nguyên liệu đồng “nhiều khi mua được, nhiều khi không” mà sản phẩm làm ra bán chậm vô hình chung tạo thêm gánh nặng cho các lò.

Tâm huyết với nghề lư đồng

Bên cạnh đó, hầu hết các lò đang đứng trước nỗi lo phải di dời. Theo ông Hai Thắng, việc di dời không chỉ tốn kém mà còn “kẹt” nhiều thứ: Không chỉ tốn tiền thuê mặt bằng mà còn khó tìm được thợ lành nghề vì phần lớn họ là người địa phương. Nếu phải chuyển xưởng lên Củ Chi chẳng hạn thì họ sẽ không theo mình lên đó hoặc là mình sẽ phải tốn thêm chi phí ăn uống, đưa rước họ sáng đi, tối về. Đấy là chưa kể, khách hàng đã quen với địa chỉ cũ, khi chuyển đi nơi khác sẽ bị mất nhiều khách hàng mối.
Đem băn khoăn này hỏi một số chủ lò, họ đều than thở: “Giờ mà phải di dời đi chắc là “sập tiệm” quá! Do trước giờ các lò này hoạt động trên đất nhà, không phải thuê mặt bằng. Còn nếu phải đi thuê mặt bằng để sản xuất thì sẽ khó khăn chồng chất”.
Để hạn chế ô nhiễm môi trường theo quy định của chính quyền sở tại, các lò đang chuẩn bị chuyển qua công nghệ nung điện có giá 250 triệu đồng một lò, thay vì nung bằng củi hoặc dầu FO như trước đây. Biết rằng đầu tư là tốn kém nhưng nhìn về lâu, về dài các chủ lò vẫn sẵn sàng chuyển đổi. Hiện đã có lò của anh Út Kiển chuyển đổi với số vốn lên đến hơn 500 triệu đồng.

Cũng giống như những ngành sản xuất khác, nghề đúc đồng cần phải đầu tư vốn lớn. Theo tính toán, ít nhất phải có khoảng 1,5 tỷ đồng mua máy móc, vật tư cộng với mặt bằng 500m2 trở lên mới có thể mở lò. Chỉ vào miếng đất vài trăm m2 đang dùng làm nhà xưởng, ông Thắng nói đùa: “Nếu giờ nghỉ làm tôi bán miếng đất này kiếm 10 tỷ đồng bỏ vô ngân hàng, hàng tháng ngồi chơi cũng kiếm 70 triệu đồng tiền lời khỏe re. Thay vì phải vất vả mưu sinh với nghề mà tháng nào cũng chưa kiếm nổi 20 triệu đồng tiền lãi”.

Nói là thế, nhưng có thể vì yêu nghề “một ngày không được làm lư đồng thì buồn lắm” mà ông Hai Thắng cũng như các chủ lò ở làng An Hội vẫn quyết tâm bám trụ với công việc này chăng? Chỉ biết rằng, những sản phẩm lư đồng được chính bàn tay những nghệ nhân chạm trổ và thổi hồn vẫn được trưng diện trên những nơi trang nghiêm nhất trong mỗi gia đình như một sự khẳng định giá trị truyền thống của một làng nghề sẽ sống mãi dù còn rất nhiều khó khăn phía trước.

Nguồn: www.baodulich.net.vn

Các thông tin khác:
Hiển thị kết quả 1-20 (của 61)
Trang:1 - 2 - 3 - 4Trang đầu « Lùi · Tới » Trang cuối
Bản đồ du lịch

Hỗ trợ trực tuyến

Sáng: Từ 7:00 - 11:00 AM

Chiều: Từ 13:00 - 17:00 PM

Trung Tâm TTXT Du Lịch
Hotline: (0270) 3863764
Hỗ Trợ Thông Tin
Ms.Oanh: (0270) 3863764
Hỗ Trợ Thông Tin
Ms Trang: (0270) 3863764

 

Quảng cáo

Thông tin truy cập
User Online: 6
Lượt truy cập: 732.953
Truy cập tháng: 49.267
Truy cập tuần: 7.623
User IP: 52.91.245.237